آمریکا در چارچوب تحرکات نظامی جدید و در بحبوحه گمانهزنیها درباره احتمال حمله به جمهوری اسلامی، شش فروند جنگنده جنگ الکترونیک ئیای-۱۸جی گراولر را به خاورمیانه اعزام کرده است، هواپیماهایی که به سامانههای پیشرفته اختلال راداری، غلافهای جنگ الکترونیک، گیرندههای چندطیفی و تجهیزات مختلکننده ارتباطات و فرماندهی مجهزند و نقش کلیدی در از کار انداختن شبکههای پدافند هوایی چندلایه در مراحل اولیه هرگونه عملیات نظامی ایفا میکنند.
به نوشته دیفنس بلاگ، این جابهجایی بر اساس دادههای منبعباز رهگیری پرواز و مشاهدات فعالیتهای هوایی منطقهای در روزهای اخیر شناسایی شده است. بر اساس دادهها، جنگندههای نیروی دریایی آمریکا از پایگاه هوایی اوشیانا در ویرجینیا به پرواز درآمدند و با پشتیبانی چهار فروند هواپیمای سوخترسان کیسی-۴۶ای پگاسوس (KC-46A Pegasus) نیروی هوایی آمریکا، ابتدا به پایگاه دریایی روتا در اسپانیا منتقل شدند. سپس، این هواپیماها مسیرشان را به سمت پایگاه هوایی موفقالسلطی در اردن ادامه دادند، که یکی از مراکز مهم استقرار نیروهای پیشرو آمریکا در منطقه به شمار میرود.
تصاویر رهگیری پرواز نشان میدهد که این جنگندهها بهصورت هماهنگ و همراه هواپیماهای سوخترسان از اقیانوس اطلس عبور کرده، وارد دریای مدیترانه شده و از تنگه جبلالطارق به سمت شرق حرکت کردهاند. این الگوی پروازی نشاندهنده یک عملیات انتقال دوربرد و برنامهریزیشده است و همزمان با افزایش فعالیت هوایی آمریکا میان اروپا و خاورمیانه صورت گرفته است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
جنگنده گراولر اصلیترین بخش حمله الکترونیک نیروی دریایی آمریکا محسوب میشود. این جنگنده بر پایه اف/ای-۱۸ ساخته شده و ماموریت آن سرکوب و اخلال در سامانههای پدافند هوایی هدف است. گراولر میتواند با ایجاد اختلال در رادارهای رصد و درگیری، قطع ارتباط میان اجزای شبکه فرماندهی و کنترل و تضعیف لینکهای داده، توانایی دشمن برای شناسایی، رهگیری و درگیری با اهداف هوایی یا موشکی را بهشدت کاهش دهد.
توانمندیهای جنگ الکترونیک این هواپیما به جنگندهها و بمبافکنهای آمریکایی و متحدانشان اجازه میدهد بدون ورود به محدوده درگیری سامانههای موشکی زمینبههوا، به حریم هوایی محافظتشده نفوذ کنند. گراولر با هدفگیری حسگرها و زیرساختهای ارتباطی پدافند هوایی، عملا سامانههای دفاعی را مختل میکند.
بر اساس دکترین نظامی آمریکا، این جنگندهها معمولا پیش از آغاز حملات اصلی یا همزمان با بستههای تهاجمی مستقر میشوند، بهویژه در سناریوهایی که اهداف مورد نظر تحت پوشش پدافند هوایی پیشرفته و چندلایه قرار دارند. استقرار جنگندههای گراولر در اردن آنها را در برد عملیاتی ایران و دیگر نقاط حساس منطقه قرار میدهد و امکان هماهنگی سریع با نیروی هوایی آمریکا و نیروهای متحد را فراهم میکند.
این هواپیماها پیشتر در عملیات نظامی آمریکا علیه ونزوئلا نقش محوری داشتهاند. در ۳ ژانویه، نیروهای آمریکایی با استفاده از ئیای-۱۸جی، پدافند هوایی ونزوئلا را سرکوب الکترونیک کردند و چندین لایه از شبکه دفاع هوایی این کشور را مختل کردند. در آن عملیات، جنگندههای گراولر با ایجاد اختلال قوی، پوشش راداری و ارتباط میان مراکز فرماندهی و یگانهای موشکی را قطع کردند.
پس از آن حمله، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، آشکارا به ناکارآمدی سامانههای پدافند هوایی روسی مورد استفاده ونزوئلا اشاره کرد.
همزمان با اعزام جنگندههای گراولر، نشانههایی از افزایش فعالیت دیگر پلتفرمهای جنگ الکترونیک آمریکا نیز مشاهده شده است. در همین چارچوب، هواپیمای ئیای-۳۷بی کامپس کال ۲ (EA-37B Compass Call II) به اروپا منتقل شده است. این هواپیما که بر پایه بدنه اصلاحشده جت تجاری گلفاستریم جی۵۵۰ (Gulfstream G550) ساخته شده، یک پلتفرم تهاجم الکترونیک با پوشش وسیع است که ماموریتش اخلال یا تضعیف سامانههای ارتباطی، پردازش اطلاعات، ناوبری، رادارها و تهدیدهای رادیویی دشمن است.
دادههای پروازی نشان میدهد ئیای-۳۷بی در ۲۵ ژانویه ۲۰۲۶ از برمودا به پایگاه هوایی رامشتاین در آلمان منتقل شده است. این نخستین حضور ثبتشده این هواپیما در اروپا از زمان عملیاتی شدن در سال گذشته محسوب میشود. این هواپیما پیشتر نیز در دوره جنگ ۱۲روزه در ژوئن ۲۰۲۵ در مسیرهای اقیانوس آرام رهگیری شده بود.
ئیای-۳۷بی در مه ۲۰۲۵، اندکی پیش از حمله آمریکا به تاسیسات هستهای ایران، وارد خدمت عملیاتی شد و بهعنوان بخشی از ناوگان کامپس کال، توانایی انجام حملات الکترومغناطیسی از فاصله دور را دارد. برآوردهای عملیاتی نشان میدهد این هواپیما میتواند اهداف زمینی را تا فاصله حدود ۲۵۰ مایل دریایی و اهداف هوایی را تا حدود ۴۰۰ مایل تحت تاثیر قرار دهد، بدون آنکه وارد حریم هوایی کشور هدف شود.
